AUGUST SANDER ONTREGELD

August Sander was een magistrale fotograaf, zijn foto’s zijn nog steeds indrukwekkend. Nu kun je daar goed naar kijken – of je kunt dit niet.

Al vaker geselde ik de heer Zwagerman voor zijn gewauwel over kunst. Zwagerman kijkt, heten diens stukjes. Het is eenvoudig aan te tonen dat Zwagerman niet kijkt. [zie een ander blog]

Voor de fotograaf Oliviero Toscani is “ontregelen een way of life” [Sir Edmund, 28.3.15]. Hij kan ook al niet goed kijken. In de rubriek waarin een bekende persoon zijn voorkeuren mag opnoemen (favoriete regio, favoriete maaltijd et cetera – kletspraat dus) noemt O. Toscani August Sander zijn favoriete fotograaf.

“Zijn werk is een basis voor mij.” Tja, dan moet wat volgt wel zeer to the point zijn. Dat is het niet. Dus mag je twijfelen aan de ‘basis’ van de fotograaf Toscani – “de wereldberoemde man van de opruiende Benetton campagnes.“

Aldus deze beroemdheid:

“August Sander fotografeert de menselijke gesteldheid door niets te doen. Door alleen maar heel goed te kijken. Hij keek ín mensen.”

In mensen kijken’ is nu precies wat August Sander niet deed.

Wat hij wel deed was foto’s nemen en de mensen die hij fotografeerde… opstellen. Dit laatste woord lijkt me geschikt – beter dan ‘ensceneren’, dit suggereert namelijk ook het manipuleren van de omgeving, het ‘decor’.

Sander selecteert typen, meestal sociale typen, af en toe psychotypen. Maar het zijn typen die hij fotografeert.

August Sander Jonge Boeren 1914
August Sander Jonge Boeren 1914

Een type fotografeer je nu juist niet door ‘in ze te kijken’. Rembrandt keek soms in een geportretteerde. Dan zie je op een schilderij een individueel karakter oplichten, als was ’t een mirakel.

Bij Sander is het mirakel juist, dat in zijn portretten van mensen een samenleving oplicht. Een geportretteerde is bij hem vooral een personage, op de tweede plaats wellicht ook nog eens een persoon.

__________
Bezoek ook mijn andere blog: sierksma.wordpress.com

Advertisements

Author: rjsiersk

contact: rjsiersk@xs4all.nl Sierksma was born in Friesland, a 'county' in the northern part of the Netherlands with its own language which he does not speak and with an obstinate population to which he both belongs and does not belong. A retired Professor of Social Philosophy and Aesthetics, as a Harkness fellow he taught at Rutgers and Berkeley Universities in the USA, and at GUAmsterdam and TUDelft in the Netherlands. In 1991 he was awarded his PhD from Leiden University on the subject of 'Surveillance and Task: Labour Discipline between Utilitarianism and Pragmatism'. His books include Minima Memoria (1993), Lost View (2002 with Jan van Geest), and Litter Scent (2013). He has published poems and articles in Te Elfder Ure, Nynade, Oasis and the Architectural Annual. Half the year he lives in Haarlem, the other half he spends in la France Profonde, living ‘in his own words’ as the house out there was bought with the winnings from his essay Eternal Sin, written for the ECI Essay Prize (1993). In this blog, Sierksma's Sequences, written in English, he is peeping round his own and other people’s perspectives. Not easily satisfied with answers nor with questions, he turns his wry wit to a number of philosophical and historical issues. His aim in writing: to make parts of the world light up in his perspective - not my will, thine! Not being a thief, he has no cook, one wife, some children, one lover and three cats. He would not ind being a cat.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s